CZYM SĄ ZAGINIĘCIA?

Przez zaginięcie rozumie się zdarzenie o charakterze nagłym, uniemożliwiające ustalenie miejsca pobytu osoby zaginionej i zapewnienie ochrony jej życia, zdrowia lub wolności, wymagające jej odnalezienia albo udzielenia pomocy.

Każdego roku policja odnotowuje około 15 tysięcy zaginięć obywateli polskich w kraju i za granicą. Ludzie giną bez względu na wiek, płeć i status społeczny. Giną z powodu chorób (fizycznych, psychicznych), wypadków, codziennych problemów i kiedy padają ofiarą przestępstw.

Spośród wszystkich zgłoszeń policja odnotowuje rocznie około 150 zaginięć dzieci do 7 roku życia, około 500 zaginięć dzieci w wieku 7-13 lat i około 3 500 zaginięć dzieci w wieku 13-17 lat.

ZOBACZ STATYSTYKI ZAGINIĘĆ:

DLACZEGO LUDZIE GINĄ BEZ WIEŚCI?

Przyczyny zaginięć są przeróżne, jednak przeważnie są one wyraźnie powiązanie z wiekiem zaginionej osoby.

• Zaginięcia małych dzieci

Kilkuletnie dzieci najczęściej giną z powodu braku odpowiedniej opieki ze strony rodziców i opiekunów. Dziecko, które się zgubi nie potrafi samo odnaleźć drogi do domu. Jest zdane na dorosłe osoby, które spotka. Mogą pomóc w jego bezpiecznym powrocie do domu lub wykorzystać sytuację i wyrządzić krzywdę. Czasem powodem zaginięcia jest przestępstwo: uprowadzenie, pedofilia, morderstwo.

• Porwania rodzicielskie

Narastającym problemem, który obserwuje Fundacja ITAKA, są uprowadzenia dzieci przez jednego z rodziców. Porwanie rodzicielskie jest sytuacją, w której jedno z rodziców bez woli i wiedzy drugiego lub pod pretekstem krótkotrwałego pobytu wywozi lub zatrzymuje dziecko na stałe, pozbawiając tym samym drugiego rodzica możliwości utrzymywania kontaktu z dzieckiem w przysługującym mu – zgodnie z prawem – zakresie.

Zobacz także: Porwania rodzicielskie

• Zaginięcia nastolatków

Wielokrotnie przyczyną zaginięć starszych dzieci i młodzieży jest ucieczka. Dzieci uciekają z rozmaitych powodów i z różnych, nawet tzw. dobrych domów. Najczęściej młody człowiek ucieka wtedy, kiedy problemy, z którymi się zmaga (w domu, w szkole, z rówieśnikami, z rodzicami), przerastają go.

Niestety wciąż obniża się granica wieku młodych osób uciekających z domu. Zgłaszane są do nas coraz młodsze dzieci i również w tej grupie, wiekowo najmłodszej, zdarzają się przypadki samobójstw i przestępstw. Ucieczki w tym wieku wiążą się z kryzysem wieku dorastania. Młodzi ludzie czują się odrzuceni, niezrozumiani. Zapracowani rodzice często nie poświęcają dzieciom wystarczającej ilości czasu. Nie są w stanie dostrzec sygnałów zapowiadających ucieczkę.

Zobacz także: www.nieuciekaj.pl

• Zaginięcia osób dorosłych

W przypadku osób dorosłych często zdarzają się wypadki, urazy powodujące zaniki pamięci. Znikają również ludzie zdrowi. Wielu z nich świadomie zrywa kontakty z bliskimi. Niektórzy spośród zaginionych to ofiary przestępstw (np. uprowadzenia, morderstwa).

Coraz częściej giną osoby wyjeżdżające za granicę w poszukiwaniu pracy. Są oszukiwane przez nieuczciwych pośredników. Niekiedy padają ofiarą handlu ludźmi i są zmuszane do niewolniczej pracy. Kobiety trafiają do agencji towarzyskich, wiele osób przetrzymywanych jest w obozach pracy.                             

Zobacz także: www.bezpiecznapraca.eu

Ostatnio wyodrębniła się nowa grupa osób zaginionych – dwudziestokilkulatkowie, jeszcze w trakcie studiów, a także absolwenci. Strach przed dorosłym życiem, zwiększone wymagania na rynku pracy i ze strony najbliższych, to najczęstsze przyczyny zaginięć tych młodych ludzi.

Zdarzają się także dobrowolne, świadome odejścia z domu. Ludzie odchodzą, kiedy przerastają ich różnego rodzaju problemy, kiedy wydaje im się, że nie ma sposobu na ich rozwiązanie. Niektórzy z zaginionych układają sobie życie na nowo, znajdują pracę, wchodzą w nowe związki. Inni stają się bezdomnymi, wykluczonymi ze społeczeństwa; tułają się po dworcach, nocują w schroniskach i przypadkowych noclegowniach. Niektórzy – nie widząc wyjścia z sytuacji, w której się znaleźli – popełniają samobójstwo.

Czasem ludzie pragnąc zmiany w dotychczasowym życiu, wiodący na co dzień normalne życie, opuszczają swe rodziny. Brak im jednak odwagi cywilnej by o swojej decyzji poinformować rodzinę. W ITACE szanujemy wolność każdego człowieka i jego prawo do decydowania o sobie. W takiej sytuacji informujemy zaginioną osobę, kto jej szuka i kto prosi o kontakt. Rozmawiamy, ale nie zmuszamy do kontaktu. To musi być dobrowolna decyzja.

 Zobacz także: www.stopdepresji.pl

• Zaginięcia osób starszych

Przyczyną zaginięcia w przypadku starszych osób bardzo często są choroby: wylew, zawał, padaczka, choroba Alzheimera, depresja, schizofrenia. Zdarza się, że starszej osobie przytrafia się wypadek poza domem, trafia do szpitala, a rodzina nie wie gdzie jej szukać. W wyniku urazu może też stracić pamięć i nie być w stanie powiedzieć kim jest. Starsze osoby często też po prostu nie pamiętają drogi powrotnej do domu.

PIERWSZE DZIAŁANIA PO ZAGINIĘCIU

• Nie czekać ze zgłoszeniem zaginięcia policji dłuższy czas, NIE TRZEBA CZEKAĆ 24h lub 48h aby zgłosić zaginięcie policji!

• Zdarza się, że rodzina w ogóle nie zgłasza zaginięcia policji (np. z obawy przed ujawnieniem rodzinnych tajemnic, trudnej sytuacji w domu lub innych przykrych faktów).

• Przekaż policji wszystkie informacje. Rodziny często nie przekazują wszystkich informacji o zaginięciu i zaginionym. Nie zdają sobie sprawy, że te informacje są bardzo ważne dla przebiegu poszukiwań.

• Trzeba sprawdzić szpitale, obdzwonić znajomych i wszelkie miejsca, w których osoba zaginiona może przebywać.

• Nie należy drukować plakatów z własnym numerem telefonu. Narażamy się tym samym na mnóstwo informacji, nierzadko błędnych. Często dzwonią osoby zaburzone, a nawet niebezpieczne.

• Należy pamiętać o zaangażowaniu w poszukiwania grupy poszukiwawczo-ratowniczej. Taką pomoc może oferować policja, ale można też zorganizować we własnym zakresie.

• Warto aktywnie uczestniczyć w poszukiwaniach. Trzeba rozdzielić zadania między rodzinę, przyjaciół i wszystkich, którzy chcą i mogą pomóc.

PODSTAWOWE TRUDNOŚCI W SYTUACJI ZAGINIĘCIA BLISKIEJ OSOBY

• Brak państwowej instytucji kompleksowo zajmującej się zaginięciem

W Polsce nie funkcjonuje żadna państwowa instytucja, która zapewniałaby poradnictwo i kompleksowe wsparcie w sytuacji zaginięcia człowieka. Gdy rodziny trafiają na komisariat i zgłaszają zaginięcie, to nie otrzymują informacji, jak szukać i co mogą zrobić samodzielnie. Sprawia to, że działania podejmowane przez rodziny są chaotyczne, niespójne, a w efekcie nieskuteczne.

• Podział na zaginionych  pierwszej i drugiej kategorii

Wewnętrzne regulacje policji dzielą osoby zaginione na dwie grupy: pierwszej i drugiej kategorii. W pierwszej umieszczane są zaginięcia dzieci, osób starszych i chorych, w drugiej mieszczą się zaginięcia osób dorosłych,  a nawet ponowne zaginięcia starszych dzieci (traktowane jako wielokrotne ucieczki). Przy zaginięciach pierwszej kategorii policjanci zobowiązani są do podjęcia określonych działań operacyjnych, przy zaginięciu zakwalifikowanym do drugiej kategorii wielokrotnie działanie policji ogranicza się jedynie do zarejestrowania zgłoszenia w policyjnej bazie osób zaginionych. W praktyce oznacza to, że nie podejmowane są aktywne poszukiwania osoby zaginionej. To zwiększa bezradność i frustrację rodziny osoby zaginionej, a przede wszystkim zmniejsza szanse odnalezienia osoby zaginionej.

• Kryzys psychologiczny

Zaginięcie to sytuacja kryzysowa: może być zagrożone czyjeś życie. Rodzina jest bezradna. Nikt nie jest przygotowany na zaginięcie bliskiego. Kultura i tradycja nauczyły nas radzić sobie z chorobą lub śmiercią bliskiego, ale nie z jego zaginięciem. Niemal zawsze – w rodzinie i w sąsiedztwie – zaginięcie zdarza się po raz pierwszy.

Ludzie doświadczają szoku i przerażenia, nagle znajdują się w sytuacji kryzysowej, co paraliżuje ich działania. W tak traumatycznej sytuacji niezbędna jest profesjonalna pomoc, przede wszystkim konieczny jest dostęp do informacji: jak szukać, co można i należy zrobić, niezbędne jest też wsparcie psychologiczne. Wiele osób pod wpływem zaginięcia osoby bliskiej przeżywa kryzys psychiczny, część z nich zapada na depresję.

Zobacz: Pomoc psychologiczna Fundacji ITAKA

• Problemy prawne

W Polsce brakuje uregulowań prawnych, które gwarantowałyby zaginionym i ich rodzinom pomoc i ochronę w sytuacji, w jakiej się znaleźli. Jeśli zaginie mąż i ojciec rodziny, żona nie może sprzedać jego samochodu, wyrobić dzieciom paszportu, nie ma dostępu do jego konta bankowego. Ma trudności z przeprowadzeniem podziału majątku. Wiele rodzin w wyniku zaginięcia osoby bliskiej znajduje się w sytuacji kryzysowej. Trzeba im pomoc w uzyskaniu renty, ustaleniu opieki nad dziećmi, i – jeśli to konieczne po długim czasie – w przeprowadzeniu procesu uznania zaginionego za zmarłego.

Zobacz: Pomoc prawna Fundacji ITAKA

Zobacz także: Kiedy zaginął człowiek – broszura prawna

• Ciężka sytuacja materialna

W przypadku zaginięcia osoby dorosłej jej rodzinie mogą grozić problemy natury finansowej. W takiej sytuacji pracownik socjalny ITAKI podpowiada, jak uzyskać pomoc od odpowiednich instytucji rządowych i samorządowych.

Zobacz: Poradnictwo socjalne Fundacji ITAKA

Zobacz także: Ulotka Dlaczego ludzie giną bez wieści? Czy możemy temu zapobiec?